Onderwijs in Finland

Finse kinderen gaan op de leeftijd van 6 of 7 jaar naar een soort basisschool, de peruskoulu. Dit duurt negen jaar. De basisschool is geheel gratis, ook de maaltijden en de gezondheidszorg. De school heeft (vooral op het platteland) een belangrijk aandeel in van het sociale leven van de leerlingen, mede dankzij allerlei schoolclubjes. In het zevende jaar starten de meesten leerlingen met het leren van Zweeds.
Na de basisschool kunnen de leerlingen (ze zijn dan ongeveer 16 jaar) in principe gaan werken, maar de meesten kiezen voor een vervolgopleiding. Dit kan een vakopleiding zijn of een zogenaamde lukio. Deze lukio duurt drie jaar en is net als de laatste drie jaar van het Nederlandse VWO een voorbereiding op de universiteit of het hoger beroepsonderwijs. Hoewel degenen die een diploma van een beroepsopleiding hebben behaald het recht hebben om academisch onderwijs te gaan volgen, wordt dit slechts door weinigen gedaan.

Finland heeft ongeveer 17 universiteiten en hogescholen, waaronder de universiteiten van Helsinki, Oulu en Tampere.

Finland kent, zoals hierboven is aangegeven, een leerplicht van negen jaar, die geldt voor kinderen van zeven tot zestien jaar. Dit komt ongeveer overeen met het gemiddelde in de EU, waar Nederland met dertien jaar de langste leerplicht kent en Italië, Spanje en Portugal de kortste. Er is in Finland geen leerplicht voor kinderen onder de zeven jaar. Er zijn echter wel centra voor kinderopvang die worden beheerd door instellingen voor maatschappelijk werk in samenwerking met basisscholen.

Er zijn nagenoeg geen particuliere scholen in Finland die concurreren met de openbare scholen, ondanks het ontbreken van wettelijke belemmeringen hiervoor. De OESO is van mening dat dit vooral veroorzaakt wordt door het gebrek aan subsidies voor particuliere scholen en aan het feit dat Finland beschikt over "een onderwijsstelsel van uitmuntende kwaliteit, met uniforme en hoge landelijke kwaliteitsnormen, dat internationaal gezien de eerste plaats bezet voor wat betreft de leesprestaties van jongeren".

De kracht van het Finse model is dat het zich op een afgebakend gebied richt. In Finland staat de technologie op nummer één. Nederland wil op te veel gebieden tegelijk wat doen. Het wil van alles een beetje: distributieland, landbouwexporteur en kennisland. Maar je kunt niet alles tegelijk goed doen. Daar is geld en aandacht voor nodig.”
Finland heeft als voordeel ten opzichte van Nederland dat het weinig niet-westerse allochtonen heeft, het is een heel homogeen land. Er wonen slechts 100-duizend buitenlanders in Finland, waarvan ongeveer de helft niet-westers is. In Nederland zijn dit er drie miljoen.

Het Finse model lijkt erg afhankelijk van het succes van Nokia. Critici zeggen dat als Nokia omvalt, er van het Finse succesverhaal weinig overblijft. Door Nokia zijn bedrijven ontstaan die onderdelen maken alleen voor Nokia. Dat is risicovol, en daarom zijn deze bedrijven op zoek naar nieuwe klanten.Er wordt gericht geïnvesteerd in andere sectoren, zoals de biotechnologie en de nanotechnologie. Vergeleken met andere landen zijn er in Finland de meeste starters in de biotechnologie.”

Het schoolleven van elke dag is voor leerkrachten en leerlingen niet zo anders dan in Nederland. Ze hebben een schoolbel, klassen met ongeveer 25 leerlingen en een zorgleerkracht. Toch is er één groot verschil: de kloof tussen de zwakste en sterkste leerlingen is er erg klein. En dat is in Nederland niet het geval.